Avrupa Konseyi Yapay Zekâ, İnsan Hakları, Demokrasi ve Hukukun Üstünlüğü Çerçeve Sözleşmesi (“Sözleşme”), ilk uluslararası yapay zekâ sözleşmesi olarak ortaya çıkmaktadır.
I. Sözleşmenin Amacı
İnsan hayatında önemli bir yer edinen ve giderek yaygınlaşan yapay zekâ teknolojisinin düzenlenmesine, günlük yaşamda artan etkisi nedeniyle her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyulmaktadır. Avrupa Konseyi, yapay zekâ sistemlerinin yaşam döngüsü boyunca insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğünü korumak niyetiyle yeni düzenlemelere gitmiş olup bu değerlerin korunması amacıyla Yapay Zekâ İnsan Hakları Demokrasi ve Hukukun Üstünlüğü Çerçeve Sözleşmesi’ni imzalayacaktır.
II. Sözleşmenin Hükümleri
● Taraf ülkelerin her biri ülke koşullarına ve ihtiyaçlarına göre önlemler alıp düzenlemeler yaparak yapay zekâ kullanımının hiçbir şekilde bu değerlere aykırı olmamasını sağlamalıdır.
● Yapay zekâ sistemleri insan onurunu korumalı, insan haklarına aykırı olmamalıdır.
● Yapay zekâ teknolojileri kullanılırken demokratik sürecin bütünlüğüne gölge düşürülmemeli, bağımsızlığına ve verimliliğine aykırı hareket edilmemelidir.
● Yapay zekâ teknolojileri adil ve şeffaf olmalıdır, ayrımcılık yapılmamalı ve eşitlik ilkesi ihlal edilmemelidir.
● Yeni inovasyonlar, bireylerin seçim haklarını ellerinden almamalı ve insan onuruna aykırı sonuçlar doğurmamalıdır, taraflar buna uygun tüm önlemleri almakla yükümlüdür.
● Kişisel bilgiler korunmalı, özel hayatın gizliliğini gözeten teknolojiler geliştirilmelidir.
● Yeni yapay zekâ teknolojileri oluşturulurken insanlara şeffaf olunmalı, tüm riskler hakkında bilgi verilmelidir.
III. Sözleşme Kapsamı
● Taraflar belirli aralıklarla raporlama yapma yükümlülüğü altındadır.
● Taraflar birbiriyle iletişim içinde kalabilir, yardımlaşabilir ve işbirliği yapabilirler.
● Taraflar bu Sözleşmenin gerektirdiği yükümlülüklerin yerine getirilmesini sağlayacak mekanizmalar geliştirmeli ve gerekenlere uygun davranacak şekilde güncellemeler yapmalıdır.
● Taraflar kendi arasında sözleşme yapacak olursa, bu sözleşmeye aykırı hüküm koyamazlar.
IV. Sözleşmenin Önemi
Bu Sözleşme, yapay zekânın etik kullanımı, insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğüne dikkat çeken ilk uluslararası Sözleşme olması sebebiyle büyük bir öneme sahiptir. Yapay zekâ teknolojileri ve inovasyonlarının birçok faydalı tarafı bulunmakla birlikte, bu yeniliklerin insan haklarına zarar vermesinin önlenmesi amacıyla yeni düzenlemeler getirilmesi gerekir. Yapay zekâ; insan onuru, kişisel verilerin korunması ve demokratik süreçler gibi temel alanlarda olumsuz etkiler yaratma potansiyeline sahip bir teknolojidir; dolayısıyla bu olumsuzlukları önlemek adına bu Sözleşme son derece önemli ve yerinde bir adımdır.
