Gelir Vergisi Kanunu’na göre sporculara ödenen ücret ve ücret kapsamındaki ödemelerin vergilendirilmesinde normal hizmet erbaplarına nazaran bazı avantajlar sağlanmıştır. Sporculara yapılan ödemeler üzerinden sabit oranlı gelir vergisi tevkifatı yapılırken, normal çalışanlara ödenen ücretler üzerinden yapılan gelir vergisi tevkifatı ise artan oranlı vergi tarifesine göre yapılmaktadır. Sporculara sağlanan vergisel avantajların bir benzeri de spor kulüplerine ve spor anonim şirketlerine sağlanmış olup sporculardan yaptıkları vergi tevkifatını zamanında vergi dairesine beyan edip ödemeleri halinde, ödedikleri tutar kendilerine belirlenen alanlarda kullanılmak üzere iade edilecektir.
1. SPORCULARA ÖDENEN ÜCRET ÖDEMELERİNİN VERGİLENDİRİLMESİ Gelir Vergisi Kanunu’nun 61 ve 62’nci maddeleri uyarınca, sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler, ücret kapsamında olup bu ödemeleri ve menfaatleri sağlayanlar ise işveren kabul edilmektedir.
Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesi ile sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatlerin de ücret kapsamında olduğu hüküm altına alınmıştır. Ancak, sporcuların tevkif suretiyle vergilendirilmesi sabit oranlı tevkifat uygulanmak suretiyle yapılmaktadır. Sporculara yapılan ücret ödemeleri aylık maaş, prim, ikramiye, transfer ücreti, şeklinde olabileceği gibi bedelsiz olarak taşıt, konut vb. menfaat şeklinde de olabilmektedir.
Gelir Vergisi Kanunu’na göre, sporculara transfer ücreti veya sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler ücret kapsamında değerlendirilmekte ancak diğer hizmet erbabından farklı olarak Gelir Vergisi Kanunu’nın 94’üncü maddesine göre artan oranlı vergi tarifesine göre değil, geçici 72’nci maddesi uyarınca sabit oranlı tevkifat yoluyla vergilendirilmektedir.
Buna göre;
(1) 31/12/2028 tarihine kadar sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemelerden aşağıdaki oranlarda gelir vergisi tevkifatı yapılır.
a) Lig usulüne tabi spor dallarında;
1) En üst ligdekiler için %20,
2) En üst altı ligdekiler için %10,
3) Diğer liglerdekiler için %5,
b) Lig usulüne tabi olmayan spor dallarındaki sporculara yapılan ödemeler ile milli sporculara uluslararası müsabakalara katılmaları karşılığında yapılan ödemelerden %5.
(2) Bu ödemeler üzerinden 94’üncü madde kapsamında ayrıca tevkifat yapılmaz. Bu madde kapsamındaki gelirler toplamının, 103’üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü diliminde yer alan tutarı aşması hâlinde, bu gelirler yıllık beyannameyle beyan edilir. Yıllık beyanname verilmesi durumunda, beyan edilen bu gelirler üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, tevkifat yapmakla sorumlu olanlarca vergi dairesine ödenmiş olması şartıyla, bu Kanuna göre kesilen vergiler mahsup edilir. 1/11/2019 tarihinden sonra sözleşme yapılarak geçerlilik kazanan veya bu tarihinden sonra yenilenen sporcu sözleşmelerine istinaden, tüm sporcular tarafından 1/1/2020 tarihinden itibaren elde edilen ücret gelirleri toplamının, vergi tarifesinin dördüncü diliminde yer alan tutarı (2024 yılı için 3.000.000 TL) aşması halinde, bu gelirlerin yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir. Ancak, 1/11/2019 tarihinden önce sözleşme yapılarak geçerlilik kazanan sözleşmeler sona erinceye kadar, bu sözleşmeler kapsamında elde edilen ücret gelirleri için tutarı ne olursa olsun yıllık beyanname verilmeyecek, yapılan tevkifat nihai vergi olacaktır.
Beyan Usulü:
7194 sayılı Kanunla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nın geçici 72’nci maddesinin ikinci fıkrası, “Bu ödemeler üzerinden 94’üncü madde kapsamında ayrıca tevkifat yapılmaz. Bu madde kapsamındaki gelirler toplamının, 103’üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü diliminde yer alan tutarı aşması hâlinde, bu gelirler yıllık beyannameyle beyan edilir. Yıllık beyanname verilmesi durumunda, beyan edilen bu gelirler üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, tevkifat yapmakla sorumlu olanlarca vergi dairesine ödenmiş olması şartıyla, bu Kanuna göre kesilen vergiler mahsup edilir.” şeklinde değiştirilmiştir. Konu hakkında gerekli açıklamaların yapıldığı 311 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği, 27/5/2020 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Buna göre, Gelir Vergisi Kanunu geçici 72’nci maddesi uyarınca sporculara yapılan ücret ve ücret sayılan ödemelerde tevkifat yoluyla vergilendirilmektedir. 1/1/2022 tarihinden itibaren yapılan ücret ödemelerine uygulanmak üzere, sporculara ilgili ayda yapılan ücret ödemeleri toplamına Gelir Vergisi Kanunu’nun 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (18) numaralı bendinde düzenlenen ücret istisnanın bir kez uygulanması mümkün bulunmaktadır.
Farklı İşverenlerden elde edilen gelir bulunması halinde ise;
Sporcuların başka bir işverenden de ücret geliri elde etmeleri halinde istisnanın sadece en yüksek ücret gelirine uygulanması gerekmektedir.
Sözleşme Yok İse;
Sporcu sözleşmesi olmadan çalışan sporcular tarafından elde edilen ücret gelirleri toplamının Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesinde yazılı tarifenin dördüncü diliminde yer alan tutarı (2024 yılı için 3.000.000 TL) aşması halinde, bu gelirler her hâlükârda yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilecektir. Sporcular tarafından elde edilen ücret gelirleri nedeniyle beyanname verilmemesi durumunda, tevkif suretiyle ödenen vergiler nihai vergi olacaktır. Yıllık beyanname verilmesi durumunda ise Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 72’nci maddesi uyarınca kesilen vergilerin, vergi dairesine yatırılmış olması şartıyla hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilebilmesi mümkün olacaktır.
E-Spor Oyuncularının Durumu:
Bir spor kulübü derneği iktisadi işletmesi tarafından e-spor kulübüne kayıtlı e-spor oyuncularına yapılan ödemelerin vergilendirilmesi konusunda Gelir İdaresinin mevcut özelgeler ve uygulamaları çerçevesinde, dernek tarafından kurulan e-spor kulübüne kayıtlı olan e-spor oyuncularına yapılan ücret ödemelerinin, Gelir Vergisi Kanununun geçici 72’nci maddesi kapsamında sporculara yapılan ücret ödemesi olarak değerlendirilmesi mümkün bulunmadığından, aynı Kanunun 61, 63, 94, 103 ve 104’üncü maddeleri hükümleri çerçevesinde gelir vergisine tabi tutulması gerekmektedir.
Buna göre, Gelir İdaresi e-sporcuları vergilendirme açısından sporcu değil oyuncu olarak kabul etmektedir. Bu çerçevede spor kulübüne kayıtlı e spor oyucularına yapılan ödemeleri ücret olarak kabul etmektedir. E-Spor oyuncusu eğer bir takım için oynuyorsa ücret olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Takım dışında bireysel oynuyorsa serbest meslek erbabı olarak vergilendirilmesi gerekmektedir. Özetle, e-spor kulübüne kayıtlı olan e-spor oyuncularına yapılan ücret ödemelerinin, Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 72’nci maddesi kapsamında sporculara yapılan ücret ödemesi olarak değil, Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’üncü maddesine göre gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.
2. SPORCU ÜCRETLERİNDEN TEVKİF YOLUYLA KESİLEN GELİR VERGİSİNİN SPOR KULÜPLERİ VE SPOR ANONİM ŞİRKETLERİNE İADESİ
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından ortaklaşa olarak hazırlanan “Sporcu Ücretlerinden Tevkif Yoluyla Alınan Gelir Vergisinin İadesi Hakkında Yönetmelik” 22.07.2023 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış bulunmaktadır.
Bu Yönetmelik; Gençlik ve Spor Bakanlığınca tescil edilmiş olan spor kulüpleri ve spor anonim şirketleri tarafından sporculara ödenen ücretlerden tevkif edilerek ilgili vergi dairesine kanuni süresinde beyan edilen ve vadesinde ödenen gelir vergisinin ilgili işverenlerce açılan özel hesaplara iade edilmesi, özel hesabın oluşturulması, idaresi, bu hesaba aktarılan tutarların kullanılması, denetlenmesi ile uygulamaya ilişkin diğer usul ve esasları kapsamaktadır.
Kimler yararlanabilir;
Sporcu ücretlerinden tevkif yoluyla alınan gelir vergisinin iadesi uygulamasından Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından tescil edilmiş olan spor kulüpleri ve spor anonim şirketleri faydalanabilmektedir. İade edilecek gelir vergisinin belirlenmesinde, Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 72’nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında sadece sporculara ödenen ücretler üzerinden tevkif edilen ve süresinde beyan edilerek vergi dairesine vadesinde ödenen gelir vergisi tutarları dikkate alınacaktır.
İşverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler ücret kapsamında vergilendirilmekte olup sporculara bu faaliyetlerine ilişkin olarak aylık ücret, başarı primi, maç başı ücreti, imza parası, imaj hakkı ve sair adlarla yapılan ödemeler ve sağlanan menfaatler, Gelir Vergisi Kanunu’nun 61’inci maddesine göre ücret kapsamında değerlendirilmektedir. Gelir Vergisi Kanunu’nun geçici 72’nci maddesine göre tevkifata tabi tutulan sporcular dışındaki diğer spor elemanları, çalıştırıcı personel ile idari hizmetler, destek hizmetleri ve diğer görevlerde çalışan personelin ücretlerinden tevkif edilen vergiler, iade uygulamasının kapsamında değildir.
Özel Hesaba Aktarılan Tutarların Kullanım Alanları
Özel hesap gelirlerinin toplanmasını teminen spor kulüpleri ve spor anonim şirketleri tarafından Türkiye’de kurulu kamu sermayeli bankalarda ihtiyaca göre bir veya birden fazla hesap açılması gerekmektedir. Vergi dairelerince bu hesaplara aktarılan gelir vergisi tutarları ile bu hesapta yer alan tutarların nemalandırılmasından elde edilen gelirler, özel hesapların kaynaklarını teşkil etmektedir. İşveren özel hesabına aktarılan tutarlar yalnızca;
a) Amatör spor faaliyetleri ile altyapı spor eğitim tesislerinde sportif faaliyet gösteren sporculara, bunların çalıştırıcılarına ve diğer spor elemanlarına yapılan ücret ve ücret sayılan brüt ödemeler,
b) Bu fıkranın (a) bendi kapsamındaki sporcular, çalıştırıcılar ve diğer spor elemanlarının, sportif faaliyetlerine ilişkin iaşe, ibate, seyahat, sağlık, eğitim-öğretim harcamaları ile amatör ve altyapı
faaliyetlerine ilişkin hazırlık kampları, müsabaka, malzeme ve ekipman, spor federasyonu vize, lisans, tescil ve katılım harcamaları,
c) Amatör spor faaliyetlerinin gelişimi ile sporcuların yetiştirilmesi ve eğitimi için spor kulüpleri ve spor anonim şirketleri tarafından
kurulan veya kurulacak altyapı spor eğitim tesislerinin inşası ile bu tesislerde görevli personel ücretleri dahil bu tesislerin işletilmesi ve idamesi için yapılan harcamalar, için kullanılabilir.
Hangi Faaliyetler Amatör Spor Faaliyeti Sayılır: Türkiye Futbol Federasyonu tarafından futbol spor dalında düzenlenen süper lig, birinci lig, ikinci lig ve üçüncü ligin altyapı takımlarına ilişkin faaliyetler, amatör spor faaliyetleri kapsamında değerlendirilir.
Üst Sınır Var mı?
Amatör spor faaliyetleri ile altyapı spor eğitim tesislerinde sportif faaliyet gösteren sporculara, bunların çalıştırıcılarına ve diğer spor elemanlarına yapılan ücret ve ücret sayılan ödemeler, her bir sporcu, çalıştırıcı ve diğer spor elemanları için yıllık olarak 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 103’üncü maddesinde yazılı vergi tarifesinin üçüncü gelir diliminde yer alan ve ilgili yılda ücretler için geçerli olan tutarın üç katını aşamaz. 2024 yılı için geçerli vergi tarifesinde üçüncü gelir diliminde ücret için geçerli gelir dilimi 870.000 TL’dir. Bu durumda; her bir sporcu, çalıştırıcı ve diğer spor elemanları için yıllık olarak ödenebilecek tutar (870.000X3=) 2.610.000 TL’yi aşamayacaktır.
İştiraklere Aktarım Yapılabilir mi?
Spor kulüpleri ve spor anonim şirketlerine iade edilerek özel hesaba alınan ve harcanamayan tutarlardan spor kulübü ve bu spor kulübünün bağlı ortaklığı veya iştiraki olarak kurulan spor anonim şirketleri, kendi aralarında aynı amaçla harcanmak üzere aktarım yapabilecektir.
İadeden Önce Yapılan Harcamalar:
Bu maddede belirtilen harcamalar kapsamında olmak kaydıyla spor kulüpleri ile spor anonim şirketlerince iade alınmadan önce yapılan harcamalar daha sonra özel hesaba aktarılan tutarlardan karşılanabilecektir.
İade Şart ve Usulü:
Sporcu ücretleri üzerinden tevkif edilen ve beyan edilmesi gereken vergilere ilişkin kanuni süresinde verilen düzeltme beyannameleri hariç pişmanlıkla verilen beyannameler de dahil olmak üzere kanuni süresinden sonra verilen beyannameler üzerinden tarh edilen gelir vergi
si iade edilmeyecektir.
İlgili işveren tarafından sporculara ödenen ücretler üzerinden tevkif edilen ve muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile beyan edilmek suretiyle ödenen tevkifat tutarları, vergi dairelerince, ödemeyi takip eden beş iş günü içerisinde düzeltme fişi ile iadesi yapılmak suretiyle ilgili işveren adına açılan özel hesaba aktarılır.
Mahsup ve Haciz Güvencesi:
Vergi dairelerince yapılacak iadelerde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 23’üncü maddesi hükmü uygulanmaz. Yani vergi daireleri, 6183 sayılı Kanunun mahsup hükümlerini uygulamayacaklardır. Ayrıca, özel hesapta yer alan tutarlar, Yönetmelikte belirtilen amaç dışı kullanıma yönelik yapılan tarhiyatlar kapsamındaki alacaklar hariç rehnedilemez ve haczedilemez.
Denetim ve Amaç Dışı Kullanım:
Özel hesaba aktarılan iade tutarları ile bu hesaptan yapılan harcamalar, gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gelir, gider, indirim veya maliyet olarak dikkate alınmaz.
Özel hesaba aktarılan tutarların; nemalandırılması, harcanması ve bunlara ilişkin her türlü kayıt ve muhasebe işlemleri, ilgili spor kulübü veya spor anonim şirketinin kayıt ve muhasebe işlemleri içerisinde ayrıca izlenmesine imkân sağlanacak şekilde tutulur.
Özel hesaba ilişkin bir yıl içerisinde yapılan tüm işlemler, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından belirlenen komisyon veya komisyonlar tarafından yılda en az bir kez
denetlenir.
Özel hesaptan amaç dışı kullanılan vergi iadeleri, amaç dışı kullanıldığı vergilendirme dönemine ilişkin gelir (stopaj) vergisi olarak özel hesap açılan mükellef adına, 213 sayılı Vergi Usul Kanunundaki esaslara göre vergi ziyaı cezası kesilerek tarh edilir ve gecikme faizi hesaplanır.
