17 Ağustos 2024 tarihli Resmi Gazete ile 2/11/2013 tarihli ve 28809 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinin (“Yönetmelik”) 57 nci maddesinin birinci fıkrasına son cümlesinden önce gelmek üzere aşağıdaki cümleler eklenmiştir:
“Ancak (a), (b), (ç), (d), (f), (j) ve (k) bentleri haricinde yapılması planlanan ortaklık yapısı değişiklikleri, her defasında Kurul onayına tabidir. Bu kapsamda Kurul onayı alınmadan ortaklık yapısı değişikliği yapılması halinde söz konusu önlisans, Kanunun16 ncı maddesinin
üçüncü fıkrası çerçevesinde iptal edilir.”
Bu düzenleme yayım tarihi olan 17 Ağustos 2024’te yürürlüğe girmiştir.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (“EPDK”) İdari Konumu
EPDK, kamu tüzel kişiliğine haiz olup idari ve mali özerkliğe sahiptir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile kendisine verilen görevleri ifa etmekte ve yetkileri kullanmaktadır. Ayrıca Doğal Gaz Piyasası Kanunu, Petrol Piyasası Kanunu, Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasa Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanunu’dan da kendisine verilen görevleri ve yetkileri ifa eder.
Yukarıda sayılan kanunlarda ve ikincil düzenlemelerde öngörüldüğü üzere bazı iş ve durumlarda kurumdan izin almak gerekirken bazılarında kuruma bildirimde bulunmak yeterli olacaktır.
Düzenlemenin Odağı: Dolaylı Pay Sahipleri
Dolaylı pay sahipliği, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 5. Maddesinin ilk fıkrasında tanımlanmıştır:
“Bu Kanunun uygulanmasında, gerçek kişilere ait dolaylı pay sahipliğinin belirlenmesinde, bir gerçek kişi ile eş ve çocuklarına ve bunların sınırsız sorumlulukla katıldıkları ortaklıklara veya bu kişi veya ortaklıkların ayrı ayrı veya birlikte kontrol ettikleri ortaklıklara ait paylar birlikte dikkate alınır. Tüzel kişilere ait dolaylı pay sahipliğinin belirlenmesinde, bunlara ait paylar ile bunların kontrol ettikleri ortaklıklara ait paylar birlikte hesaplanır.”
Hükmün son cümlesinden anlaşılacağı üzere, dolaylı pay sahiplerinin paylarının belirlenmesinde kişinin sadece kendi payları değil; eşinin, çocuklarının, bunların sınırsız sorumlulukla katıldıkları ortaklıkların veya bu kişi veya ortaklıkların ayrı ayrı veya birlikte kontrol ettikleri ortaklıkların payları birlikte göz önünde bulundurulur ve hesaplanır.
Dolayısıyla dolaylı pay sahipliği kavramı, anlamını; payların birden fazla kişide bulunmasına rağmen belirli durumlarda etkileme gücü nedeniyle aynı şahısta toplanmış gibi değerlendirilmesinden alır. Bu durum mevzuatın belirli alanlarında yansımasını bulmuştur, aşağıda incelenecek düzenleme bakımından da önem arz eden bir kurumdur.
Düzenlemenin Getirdikleri:
Yönetmeliğin 57. maddesinin ilk fıkrası uyarınca:
“Lisans alınıncaya kadar veraset ve iflas nedenleri dışında önlisans sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısının doğrudan veya dolaylı olarak değişmesi, paylarının devri veya payların devri sonucunu doğuracak iş ve işlemler yapılamaz.”
Bu hükmün, 1. fıkranın a-k bentlerinde sayılan değişikliklerde uygulanmayacağı da düzenlenmiştir.
17.08.2024 tarihli düzenlemeyle, (a), (b), (ç), (d), (f), (j) ve (k) bentleri haricinde yapılması planlanan ortaklık yapısı değişikliklerinin her defasında Kurul onayına tabi tutulacağı öngörülmüştür. Bu durumda aşağıdaki değişikliklerde 1. fıkra hükmü uygulanmayacak fakat Kurul onayı aranacaktır.:
c-) Önlisans sahibi bir tüzel kişinin ortaklık yapısında, yurt dışında kurulmuş olan ortakların ortaklık yapılarında oluşan değişiklikler sebebiyle gerçekleşen dolaylı pay sahipliği değişikliklerine
e) Önlisans sahibi tüzel kişinin önlisansına derç edilmiş tüm dolaylı pay sahiplerinin pay oranları değişmeksizin doğrudan ortak haline gelmesi sonucunu doğuran değişiklikler ile tüm doğrudan pay sahiplerinin pay oranları değişmeksizin dolaylı pay sahibi haline gelmesi sonucunu doğuran değişikliklere,
g) (Değişik: RG-19/11/2022-32018) Önlisans sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında kontrol değişikliği oluşturmayacak şekilde yapılan doğrudan veya dolaylı pay değişikliklerine,
ğ) Sermayesinin yarısından fazlası doğrudan veya dolaylı olarak kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan önlisans sahibi tüzel kişilerin ortaklık yapısında, kamu kurum ve kuruluşu niteliğini haiz ortak dışında yeni ortak alınmamak kaydıyla, sermaye artışı ve/veya ortakların değişmesinden kaynaklanan doğrudan veya dolaylı ortaklık yapısı değişikliklerine,
h) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri kapsamında, önlisans sahibi tüzel kişi ile bu tüzel kişinin doğrudan ve dolaylı tüzel kişi ortaklarının kendi paylarını iktisap etmesi sonucu, söz konusu önlisans sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında gerçekleşen doğrudan veya dolaylı ortaklık yapısı değişikliklerine,
ı) Yurt dışında kurulmuş tüzel kişilerce veya bu tüzel kişilerce kontrol edilen ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamında kurulmuş tüzel kişiler tarafından, yurt dışı kaynak kulanılması suretiyle önlisans sahibi tüzel kişilikte gerçekleştirilen doğrudan veya dolaylı pay edinimlerine,
i) Önlisans sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında doğrudan veya dolaylı paya sahip olan ve eşler ile aralarında birinci derece kan hısımlığı bulunan gerçek kişiler arasında yapılan pay devirleri sonucunda söz konusu önlisans sahibi tüzel kişinin ortaklık yapısında gerçekleşen doğrudan veya dolaylı ortaklık yapısı değişikliklerine
Açıklamalar Işığında
Elektrik piyasasında faaliyet gösteren ve açıklanan şekilde değişiklikler yapmayı planlayan tüzel kişilerin önlisans düzenlemeleri kapsamında idari koşul ve şartlara uygunluk bakımından, EPDK onayı söz konusu olduğundan, daha titiz çalışmaları gerekecektir. Bir idari otorite olan EPDK’nın düzenleme kapsamında bulunan yerli ve yabancı tüm tüzel kişiler bakımından denetim yetkisinin artmış olduğuna ve onay süreci bakımından düzenleme kapsamında bulunan tüm değişikliklerin yapılmasında Yönetmelik kurallarına aykırı davranmanın Kanun2’un 6. Maddesinin 3. Fıkrası uyarınca iptal edileceğinin altı çizilmelidir.
2 14/03/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu
