02.07.2024 tarihinde, 7518 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (“Kanun”) 32590 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kanun ile Sermaye Piyasası Kurulu’nun (“Kurul”) kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin olarak düzenleme ve denetim yetkisi ayrıntılı biçimde tayin edilmiştir. Bunun üzerine Kurul 02.07.2024 tarihli Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarına İlişkin Duyuru’yu (“Duyuru”) yayımlamıştır.
Kanun’un 3. ve 4. maddeleriyle Sermaye Piyasası Kanunu’nun 35/A maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 35/B ve 35/C maddelerinde genel olarak Kurul’a kripto varlık hizmet sağlayıcılarının denetimi bakımından çeşitli yetkiler tanınmaktadır. Bu yetkiler kapsamında Kurul tarafından yayınlanan Duyuru ile Kanun’un bazı maddelerine ilişkin açıklamalar getirilmiş, Duyuru’nun eklerinde ilgililere gerekli bilgi, belge ve açıklamaların Kurul’a sağlanması için gerekli formlara yer verilmiştir.
1. Kanunun Kapsamı
“Kripto varlık hizmet sağlayıcısı”, Kanun’un 1. maddesinde Sermaye Piyasası Kanunu’nun 3. maddesine eklenmek üzere “Platformları, kripto varlık saklama hizmeti sağlayan kuruluşları ve bu Kanuna dayanılarak yapılacak düzenlemelerde kripto varlıkların ilk satış ya da dağıtımı dâhil olmak üzere kripto varlıklarla ilgili olarak hizmet sağlamak üzere belirlenmiş diğer kuruluşları” olarak tanımlanmıştır.
Duyuruda da altı çizildiği üzere “kripto varlıkların alım satımı, takas, transfer ve bunların gerektirdiği saklama hizmeti ile kripto varlıkların veya bu varlıklara ilişkin cüzdandan transfer hakkı sağlayan özel anahtarların saklanması ve yönetimi faaliyetlerinin bir veya birkaçının düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edildiği her türlü ortam” Kanun kapsamındadır. Kanun ile Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen 99/A ve 109/A maddeleri, Kanun kapsamında bulunmasına rağmen Kanun’da öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmeyenler için uygulanacak ve aşağıda detaylı olarak incelenecektir.
2. Geçiş Hükümleri, Geçici Madde 11/1
• Kanun’un 17. maddesiyle Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen Geçici 11. maddesinde “Kripto varlık hizmet sağlayıcılara ilişkin geçiş hükümleri” düzenlenir. Maddenin 1. fıkrasında1 yer alan hususlar Duyuruda detaylı olarak açıklanmıştır.
1 “Bu maddeyi ihdas eden Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti yürütenler, yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde, Kurulca belirlenecek belgelerle Kurula başvuruda bulunarak, Kanunun 35/B ve 35/C maddeleri hükümleri uyarınca çıkarılacak ikincil düzenlemelerde öngörülecek şartları sağlayarak faaliyet izni almak üzere gerekli başvuruları yapacaklarına veya müşteri hak ve menfaatlerini zarara uğratmadan üç ay içerisinde tasfiye kararı alacaklarına ve tasfiye sürecinde yeni müşteri kabul etmeyeceklerine dair bir beyan sunmak zorundadır. Bu maddeyi ihdas eden Kanunun yürürlüğü sonrasında faaliyete başlamak isteyenler faaliyetlerine başlamadan önce Kurula başvuruda bulunarak ikincil düzenlemelerde öngörülecek şartları sağlayarak faaliyet izni almak üzere gerekli başvuruları yapacaklarını beyan ederler. Bu fıkra kapsamında Kurula yapılan başvurular Kurul internet sitesinde ilan edilir. Tasfiye olacak kuruluşlar bu durumu internet sitelerinde duyururlar, ayrıca müşterilerine elektronik posta, kısa mesaj, telefon ve benzeri iletişim araçları ile bildirirler.”
İlk cümledeki hüküm uyarınca 02.07.2024 tarihinden sonra kripto varlık hizmet sağlayıcılığı yürütenler ve devam etme iradesinde bulunanlar 02.08.2024 tarihine kadar Duyuruda Ek-1 ve Ek-2 olarak belirlenmiş belgelerle Kurula başvuruda bulunmalı, beyanlarını yazılı olarak Kurula sunmalıdır.
Aynı cümlenin devamında yer aldığı üzere kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetine devam etme iradesinde bulunmayanların ise Duyuruda belirtildiği üzere 02.08.2024 tarihine kadar tasfiye kararı almaları ve tasfiye sürecinde yeni müşteri kabul etmeyeceklerini beyan etmeleri gerekir; ayrıca Ek-2’de yer alan form ile yazılı olarak Kurul’a tasfiye süreçlerinin nasıl yürütüleceğini bildirmeleri gerekir. Tasfiye kararını 02.10.2024 tarihinde kadar (üç ay içinde) alacak olanlar, 6102 sayılı TTK hükümleri saklı kalmak kaydıyla bu durumu duyurmak ve müşterilerine bildirmek ile yükümlüdürler ve bu bakımdan sorumluluk tasfiye olacak kurumdadır.
Kurul tarafından çıkarılacak ikincil düzenlemelerin yürürlüğe girmesinden önce faaliyete başlayacak kuruluşların faaliyetlerine başlamadan önce Duyuruda Ek-1 ve Ek-2’de belirtilen bilgi, belge ve açıklamaları ve Geçici 11. maddenin birinci fıkrasına uygun beyanlarını Kurula yazılı olarak sunmaları gerekir.
Ayrıca, ilgililerin https://spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet saglayicilar adresinden yapacağı sorgulama ile Kurula yapılan başvurular “Kurumlar/Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları” sekmesi altında “Faaliyette Bulunanlar Listesi” ve “Tasfiye Beyanında Bulunanlar Listesi”nde bulunabilecektir.
3. 99/A ve 109/A Maddeleri
Kurul tarafından ikincil düzenlemelerin çıkarılmasından sonra bu listelerde yer almayan herhangi bir kuruluş Kurul’dan izin almaksızın faaliyet yürütemeyecektir; listede yer alan kuruluşlar ise faaliyetlerini devam ettirmekle birlikte ikincil düzenlemelerle belirlenecek şartlara uygun olarak faaliyet izin başvurusu yapacaktır. Açıklanan usullere uygun olarak belirtilen tarihlere kadar Kurul’a başvuru yapmayanlar hakkında 99/A ve 109/A hükümleri uygulanacaktır.
Benzer şekilde, kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyetine devam etme iradesinde bulunmayarak tasfiyeye gitmeyi tercih eden veya yukarıda belirtilen süreler içerisinde Kurula başvuru yapmayan kuruluşlarda hesapları bulunan müşterilerin transfer taleplerinin bu kuruluşlarca yerine getirilmemesi de Kanun’un 12. maddesi ile Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen 109/A maddesi uyarınca “izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti” suçunu oluşturacaktır, bu kişiler üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılabilecektir.
• Kanun’un 8. maddesiyle Sermaye Piyasası Kanunu’nun 99. maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 99/A maddesinde “Kripto varlık hizmet sağlayıcıların faaliyetlerinde uygulanacak tedbirler” belirlenmiştir. Duyuruda maddenin 1. fıkrasına2 dikkat çekilmiştir.
2 “Yurt dışında yerleşik platformlar tarafından Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyette bulunulması ya da Kurulca yapılacak düzenlemeler kapsamında kripto varlıklara ilişkin yasaklanmış bir faaliyetin Türkiye’de yerleşik kişilere sunulması da izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayılır. Yurt dışında yerleşik platformlar tarafından Türkiye’de iş yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması, sunulan kripto varlık hizmetlerine ilişkin olarak doğrudan ve/veya Türkiye’de yerleşik kişi ya da kurumlar aracılığıyla tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinde bulunulması durumlarından herhangi birinin varlığı hâlinde faaliyetlerin Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik olduğu kabul edilir. Faaliyetlerin Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik olduğunun tespitine ilişkin ilave kıstaslar Kurul tarafından belirlenebilir.”
4. Yurtdışında Yerleşik Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları Bakımından
Duyuruda açıklandığı üzere bu hüküm uyarınca yurtdışında yerleşik kripto varlık hizmet sağlayıcılarının Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyetlerini en geç 02.10.2024 tarihine kadar sonlandırmaları gerekir, hükme aykırı olarak Türkiye’de yerleşik kişilere yönelik faaliyette bulunmaya devam edenler hakkında Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen 99/A ve 109/A hükümleri uygulanır.
• Kanun’un 12. maddesiyle Sermaye Piyasası Kanunu’nun 109. maddesinden sonra gelmek üzere eklenen 109/A3 maddesinde “İzinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti” düzenlenmiştir.
5. Geçiş Hükümleri, Geçici Madde 11/5
• Kanun’un 17. maddesiyle Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen Geçici 11. maddesinin 5. Fıkrasında, müşterilerin kripto varlıkları nakde veya nakdi kripto varlığa çevirebilmelerine ve kripto varlıkların transferinin gerçekleştirilmesine imkân veren Türkiye’de yerleşik ATM ve benzeri elektronik işlem cihazlarının faaliyetlerinin de 02.10.2024 tarihine kadar sonlandırılması gerektiği, bu hükme aykırı faaliyetler bakımından 99/A ve 109/A maddelerinin uygulanacağı düzenlenmiştir.
Duyuruya https://spk.gov.tr/duyurular/basin duyurulari/2024/kripto-varlik-hizmet saglayicilara-iliskin-duyuru adresinden erişilebilir.
3 “İzin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılırlar.”
