Limited ve Anonim Şirketlerde pay, sermaye şirketlerinin devredilebilir, hukuki işleme konu edilebilir ve ekonomik değeri haiz olan küçük birimlerini ifade etmektedir.
Pay devri usulü ise limited ve anonim şirketlerde farklılıklar göstermektedir.
1. Limited Şirketlerde Pay Devri
Türk Ticaret Kanunu’nun (“TTK”) Limited Şirkete ilişkin hükümlerin düzenlendiği altıncı kısmında bulunan “Esas Sermaye Payının Geçişi Halleri -Devir” başlıklı 595. maddesine göre; “esas sermaye payının devri ve devir borcunu doğuran işlemler yazılı şekilde yapılır ve tarafların imzaları noterce onanır. Ayrıca şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse, esas sermaye payının devri için ortaklar genel kurulunun onayı şarttır. Devir bu onayla geçerli olur.”
İşbu maddenin muhtevası ışığında limited şirketlerde pay devrinin belirli bir usule bağlandığı açıkça görünmektedir. Bu usule göre ise devir, yazılı pay devri sözleşmesinin noterde onanmasına müteakip gerçekleşir. Bu onamın ardından ise genel kurulun sözlü veya yazılı şekilde devir hakkında bilgilendirilmesi gerekmektedir. Genel kurul işbu bilgilendirmenin akabinde üç ay içerisinde devri onayladığını veya reddettiğini bildirmelidir. Söz konusu süre içerisinde sessiz kalması devri onayladığı anlamına gelmektedir. Açık veya örtülü onay neticesinde pay devri şirket müdürü tarafından pay defterine işlenmektedir. Hisse devrinin pay defterine işlenmesinden imtina edilmesi halinde mahkeme aracılığıyla ticaret siciline işlenme talep edilebilmektedir.
2. Anonim Şirketlerde Pay Devri
Türk Ticaret Kanunu’nun Anonim Şirkete ilişkin hükümlerin düzenlendiği dördüncü kısmında bulunan “Pay Senetleri” başlıklı “Nama Yazılı Payların ve Pay Senetlerinin Devrinde İlke” isimli 490. maddesinde “kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe, nama yazılı paylar, herhangi bir sınırlandırmaya bağlı olmaksızın devredilebileceği” düzenlenmiştir. İşbu maddeye göre limited şirketlerin aksine anonim şirketlerde, prensip olarak, payların serbestçe tedavül edilebilir olma özelliği bulunmaktadır. Ancak bu özellik kanuni veya sözleşmesel birtakım sınırlamalara tabi olabilmektedir.
Nitekim nama yazılı pay senetlerinin devri kanuni bir sınırlamaya tabii niteliktedir. TTK’nın 491. maddesine göre “bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar, ancak şirketin onayı ile devrolunabilir; meğerki, devir, miras, mirasın paylaşımı, eşler arasındaki mal rejimi hükümleri veya cebrî icra yoluyla gerçekleşsin”. Esas sözleşme ile sınırlama başlıklı 492. maddeye göre ise “esas sözleşme, nama yazılı payların ancak şirketin onayıyla devredilebileceğini öngörebilir”.
Hamiline yazılı pay senetlerinin devri ise zilyetliğin devredilmesi ile gerçekleşmektedir. Yeni pay sahibi paydan doğan haklarını kullanmak için merkezi kayıt sistemine bildirimde bulunmalıdır.
Özetle limited ve anonim şirketlerde pay devri usulü farklılık teşkil etmekte olup anonim şirketlerde pay devri limited şirketlere kıyasla daha kolay bir süreç olarak ortaya çıkmaktadır.
