Anayasa Mahkemesi (“Mahkeme”), 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (“Kanun”) 20. maddesiyle değiştirilen 46. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendindeki “Konusu yüz bin Türk lirasını aşan” kısmını Anayasa’nın 13. ve 36. maddelerine aykırı bularak, hükmün geri kalanını ise 6216 sayılı Anayasa Mahkemesi’nin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. Maddesinin (4) numaralı fıkrası gereği iptal etmiştir.
İşbu kural, söz konusu tutarın altında kalan davalara ilişkin olarak bölge idare mahkemesinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırmak suretiyle işin esası hakkında vermiş olduğu kararlara karşı temyiz kanun yoluna başvurulamamasına
neden olarak hükmün denetlenmesini talep etme hakkına bir sınırlama getirmektedir.
Kurala konu parasal sınırın her yıl güncellenmesi nedeniyle işlem veya eylem tarihi, idareye başvuru tarihi, dava tarihi, ilk derece mahkemesi karar tarihi veya istinaf merciinin karar tarihi itibarıyla farklı aşamalarda farklı şekillerde uygulanması söz konusu olabilir. Ayrıca idari yargılamada kanun yollarını düzenleyen kanunlarda bölge idare mahkemesi kararlarına karşı temyiz başvurusunda bulunmak için geçerli parasal sınır belirlenirken bu tarihlerden hangisinin dikkate alınacağı hususunda herhangi bir düzenleme yoktur. Bu nedenle yargılama süreçlerinden dolayı daha önce temyize tabi olan bir karar, bölge idare mahkemesinin karar tarihi itibarıyla kesin olabilir.
Bu bağlamda temyize tabi kararların belirlenmesine ilişkin parasal sınırın her yıl güncellenmesi nedeniyle hangi tarihteki
parasal sınıra göre temyiz kanun yoluna başvurulabileceğinin kanunda belirli bir açıklıkta ve öngörülebilir bir şekilde
düzenlenmesi gerekir. Bu itibarla kuralda temyiz kanun yoluna başvuru açısından hangi tarihteki parasal sınırın uygulanacağı hususunun açık, net ve tereddüde yer vermeyecek şekilde düzenlememiş olması nedeniyle kural kanunilik şartını taşımadığı için Anayasa Mad. 13’te düzenlenen hak ve özgürlüklerin kanunla sınırlanması şartına aykırıdır.
Ayrıca, Mahkeme’ye göre söz konusu hüküm Anayasa Mad. 13’teki ölçülülük ilkesine de aykırıdır.
Usul ekonomisi ve makul sürede yargılama ilkeleri açısından önemsiz sayılabilecek bazı davalarda verilen kararların kesin olması hükmün denetlenmesini talep etme hakkına aykırılık teşkil etmemekle beraber (AYM, E.2022/135, K.2023/30,
16/2/2023, § 35) bölge idare mahkemesince istinaf başvurusu kabul edilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması ve işin esasına ilişkin karar verilmesi hâlinde bu karara karşı temyiz kanun yoluna başvurulamaması hükmün denetlenmesi hakkına aykırılık teşkil edebilir. Zira konusu istinaf sınırının üzerinde olup beş yüz seksen bir bin Türk lirasının altında kalan uyuşmazlıkların tamamının tutar açısından önemsiz olduğu söylenemez.
Bu kapsamda tutarı itibarıyla önemsiz olduğu kabul edilemeyecek vergi, tam yargı veya iptal davasında, ilk kez bölge idare mahkemesince davacı aleyhine bir hüküm kurulması durumunda, kural nedeniyle bu hükmün denetlenememesi kişilere aşırı külfet yüklemekte, Danıştayın iş yükünün azaltılması amacı ile davacıların hükmün denetlenmesini talep etme haklarını kullanmadaki menfaatleri arasındaki denge davacılar aleyhine bozulmaktadır. Bu nedenle konusu beş yüz seksen bir bin Türk lirasının altında kalan tüm vergi davaları, tam yargı davaları ve idari işlemlerden kaynaklanan davalarda ilk kez davacılar aleyhine hüküm kuran bölge idare mahkemesi kararına karşı temyiz kanun yoluna başvurulamaması hükmün denetlenmesini talep etme hakkına orantısız bir sınırlama getirmektedir.
Anayasa Mahkemesi “Konusu yüz bin Türk lirasını aşan” kısmının iptali yüzünden bendin kalan kısmının konusuz kalması
yüzünden 6216 sayılı Anayasa Mahkemesi’nin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 43. Maddesinin (4) numaralı fıkrası gereğince ayrıca iptaline karar vermiştir.
İptal kararı Resmi Gazete’de yayımlandığı tarih olan 13/10/2023’ten 9 ay sonra yürürlüğe girecektir.
